Топ-100

ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 226



                                               

Yulduz xaritalari

Yulduz xaritalari - yulduzlar osmoni yoki uning bir qismi xaritasi. Osmon qoshni qismlari yoki bazi qismlarining yulduz xaritalari yu l duz atlaslari deb ataladi. Yulduz xaritalari kerakli yulduzlarga teleskopni togrilash, yulduz kataloglarida be ...

                                               

Yulduzlararo muhit

Yulduzlararo muhit - Galaktikamizning yulduzlararo fazosidagi materiya; uning tarkibi, asosan, vodorod gazi, chang, magnit maydon va elektromagnit nurlanishdan iborat. Zichligi har yerda turlicha, massasi Galaktika toliq massasining 2 - 3% ini ta ...

                                               

Yupiter

Yupiter - Quyosh sistemasidagi eng katta, Quyoshdan uzoqligi boyicha beshinchi sayyora. Astronomik belgisi S. Quyoshdan ortacha uzoqligi 5.204 astronomik birlik ga teng. Orbitasining ekssentrisiteti 0.0484. Orbita tekisligi va ekliptika orasidagi ...

                                               

Aerodinamik kuch

Aerodinamik kuch - suyuqlik da harakat qilayotgan jism sirtiga tasir etuvchi kuch. Quyidagi formuladan aniqlanadi: bunda: suyuqlik ning jismdan uzoqdagi zichligi, v - jism tezligi; S - aerodinamik koeffisient; S - jismning kesim yuzi. Harakatdagi ...

                                               

Aerodinamik quvur

Aerodinamik quvur - Aerodinamika sohasidagi tekshirish qurilmasi; unda suniy hosil qilingan havo yoki gaz oqimining uchish apparatlariga va b. ob`ektlarga yoki modelning ob`ektlardagi fizikaviy oxshash qismlariga tasiri organiladi. Aerodinamik qu ...

                                               

Aerologik asboblar

Aerologik asboblar - Aerologiyada qollaniladigan asbob-uskunalar. Havo bosimi, shamol tezligi, yonalishi va h.k.ni olchashda ishlatiladi. Muqim Aerologik asboblar erga ornatiladi, bazilari atm.ning tegishli qatlamlariga turli vositalar: vodorod y ...

                                               

Armatura

Armatura, xususan temir-beton konstruksiyalar armaturasi - betonning chozilishga mustahkamligini oshirish uchun moljallangan tarkibiy qismi. Asosan polatdan yasalgan egiluvchan armatura, bazan bikr armatura ishlatiladi. Mustahkamligi va plastikli ...

                                               

Asbobsozlik polati

Asbobsozlik polati – Turli asboblar, keskichlar, sovuqlayin va qizdirib deformatsiyalash shtamplari. olchash asboblari va boshqa yasash uchun ishlatiladigan polat. Tarkibida, odatda, 0.6 dan 1.4 % gacha uglerod boladi. Asbobsozlik polati uglerodl ...

                                               

Asbobsozlik sanoati

Asbobsozlik sanoati - Mashinasozlik uchun qirquv va olchov asboblari, uzunlikni olchaydigan anjomlar, kesuvchi slesarmontaj asboblari hamda moslamalar chiqaradigan sanoat tarmogi. Turli asboblar ishlab chiqarishning rivojlanishi metallni qayta is ...

                                               

Asboplastiklar

Asboplastiklar - Toldirgich sifatida asbest tolali materiallar qoshilgan plastmassalar; boglovchi sifatida, asosan, fenol-formaldegid va melamin-formaldegid smolalardan, bazan kremniy organik va furonli smolalardan foydalaniladi. Asboplastiklar p ...

                                               

Asimmetrik molekula

Asimmetrik molekula - Simmetriya tekisligi va markaziga ega bolmagan molekula. Molekulaning asimmetrikligiga uning tarkibidagi asimmetrik uglerod atomi sabab bolishi mumkin. Bunday molekulada asimmetrik uglerod atomi bolmasa ham, u butunlay asimm ...

                                               

Asinxron elektr dvigatel

Asinxron elektr dvigatel - dvigatel rejimida ishlaydigan asinxron mashina; elektr energiyasini mexanik energiyaga aylantirib beradi. Ish tarzi stator chulgamlari boylab uch fazali ozgaruvchan tok otganda vujudga keladigan aylanuvchi magnit maydon ...

                                               

Asinxron elektr mashina

Asinxron elektr mashina - Rotorining aylanish chastotasi stat-rinint magnit maydoni aylanish chas-totasiga mos kelmaydigan ozgaruvchan tok elektr mashinasi. Asosiy qismlari: staninaga ornatilgan polat ozak va ozakka oralgan chulgamlardan iborat s ...

                                               

Asinxron generator

Asinxron generator - Generator rejimida ishlaydigan asinxron mashina; mexanik energiyani elektr energiyasiga aylantirib beradi. Asinxron generator xarakatlantiruvchi dvigatel yordamida magnit maydon yonalishida katta tezlik bilan aylantiriladi. B ...

                                               

Asinxron raqamli mashina

Asinxron raqamli mashina - har bir operatsiyaning boshlanishi oldingi operatsiyaning tugallanishi haqidagi signal bilan aniq lanztitan raqamli hisoblash mashinasi. Amallarni asinxron tarzda, yani qancha kerak bolsa, shuncha takt bilan bajaradi. T ...

                                               

Aspiratsion jihozlar

Aspiratsion jihozlar - Havo yoki gaz tarkibini va havodagi changni tekshirish uchun namunalar oladigan mexanik qurilmalar. Sanoat korxonalari, laboratoriya Va ustaxonalarning chang, zaharli aralashma va gazlar ajraladigan sexlari va xonalaridagi ...

                                               

Astatik rostlagich

Astatik rostlagich - rostlash tizimiga tashqi omil tasir qilganda ham rostlanuvchi miqdor qiymatini bir meyorda tutib turadigan avtomatik qurilma. Buning uchun rostlash sxemasiga integrallovchi zveno kiritiladi. Masalan, suv sathini astatik rostl ...

                                               

Astronomik asbob xatosi

Astronomik asbob xatosi - biror bir yoritqichni kuzatishda yoki kattalikni olchashda asbobning nuqsonir notogri ishlashi va b. sabablarga kora kelib chiqadigan xato. Hamma vaqt kuzatish va olchash natijalarini kopaytirib yoki kamaytirib yuboradi. ...

                                               

Atmosfera fizikasi

Atmosfera fizikasi - Atmosferada sodir boladigan hodisalarning fizik qonuniyatlarini organuvchi fan. Atmosferadagi termodinamik jarayonlar, atmosferaning tarkibiy tuzilshi, unda suv buglarining quyuqlanishi, bulut, tuman va yoginlarning hosil bol ...

                                               

Atom

Atom – kimyoviy elementning barcha xossalarini ozida mujassamlashtirgan eng kichik zarrasi. Dastlabki "bolinmas" nomini olgan bu zarraning ichki tuzi-lishi anchagina murakkab. A. musbat za-ryadlangan negiz va yadro atrofida harakatlanuvchi elektr ...

                                               

Atom elektr stansiyasi

Atom elektr stansiyasi - Texnologik sxemasi jihatidan issiqlik elektr stansiyalari turiga kiruvchi elektr stansiya. Oddiy issiqlik elektr stansiyalari da komir, neft, qoramoy va gaz yoqilsa, Atom Elektr Stansiyasida yoqilgi sifatida uran ishlatil ...

                                               

Atom radiusi

Atom radiusi - atom yadrosi va shu atom elektron qobigidagi eng uzoq joylashgan barqaror elektronning mehvari orasidagi masofa. Atom radiusi pikometrda olchanadi.

                                               

Atom raqami

Atom raqami – kimyoviy elementlarning Mendeleyev davriy sistemasidagi tartib raqami. Atom yadrosidagi protonlar soniga teng. Mas, kislorod atomi yadrosida 8 ta proton bor. Kislo-rodning Mendeleyev kimyoviy elementlar davriy sistemasidagi raqami h ...

                                               

Atom vodorod yordamida payvandlash

Atom vodorod yordamida payvandlash - Metallni vodorod muhitida payvandlash. Asosiy issiqlik manbai - ikkita volfram elek¬trod orasida hosil boladigan elektr yeyil Yoyning yuksak harorati tasirida molekulyar holatdagi vodorod atomlarga dissotsiyal ...

                                               

Atom yadrolari izomeriyasi

Atom yadrolari izomeriyasi – bazi atom yadrolarining nisbatan uzoq yashash vaqtiga ega uygongan holatlarda bolish hodisasi. Bu hodisani 1921 yilda nemis olimi. Bu ikki izotop ozidan R-zarra chiqarib, bir xil izotop U234, ammo ularning yarim – yem ...

                                               

Atom yadrosi momentlari

Atom yadrosi momentlari - Atom yadrosining mexanik moment I, magnit moment va elektr momentlari. Atom yadrosini tashkil qiluvchi nuklonlar yadrodagi harakatlari tufayli orbital harakat miqdori momenti ni hosil kiladi. Nuklon spini bilan qoshilib, ...

                                               

Atomizm

Atomizm - xamma narsalar mustaqil element atomlardan tuzilgan, barcha narsaning sodir bolishi bu elementlarning aralashishi, birlashishi va bolinishiga asoslanadi, deb hisoblaydigan talimot. 19-asr oxirigacha atomizm materiya alohida bolinmas zar ...

                                               

Atomni uygotish

Atomni uygotish – Atomni normal energiya holatidan yuqori energiya holatiga otkazish. Atomni yoruglik, issiqlik tasirida yoki elektronlar bilan bombardimon qilib uygotish mumkin. Atom bu jarayon natijasida malum miqdordagi energiyani yutib, uning ...

                                               

Chiziq (uzunlik birligi)

Chiziq - rus va ingliz olchov tizimlarida masofa olchov birligi. Rus va ingliz olchov tizimlarida 1 chiziq "katta" = 1/10 dyuym = 2.54 mm. Ingliz olchov tizimida 1 chiziq "kichik" = 1/12 dyuym = 2.11666666… mm. "Fransuz" chizigi = 1/144 "normal f ...

                                               

Dunyoviy chiziq

Dunyoviy chiziq - nisbiylik nazariyasida tort olchovli fazoda moddiy zarraning harakati trayektoriyasini ifodalovchi chiziq. Tort olchovli fazo koordinatalari ga vaqt koordinatasi ham qoshiladi. Tort olchovli fazoda har qanday zarra harakatini oz ...

                                               

Dyuym

Dyuym - ayrim metrik bolmagan Yevropa olchov tizimlarida masofani olchash birligi. Odatda tegishli mamlakat futining 1/12 yoki 1/10 qismiga teng. Bugungi kunda dyuym nomi ostida 2.54 smga teng ingliz dyuymi tushuniladi. Dyuym gollandcha duim - bo ...

                                               

Elektr dvigatel

Elektr dvigatel - elektr energiyasini mexanik energiyaga aylantirib beruvchi mashina. Istemol qiladigan tok turiga kora, ozgarmas tok va ozgaruvchan tok Elektr dvigatellariga bolinadi. Ozgarmas tok E. dlarida valning aylanishlar chastotasi ni rav ...

                                               

Elektr yoyi

Elektr yoyi - elektrodlar orasida havo da hosil boladigan elektr razryadi. Bunda ravshan yeruglanish yuz beradi va yuqori temperatura paydo boladi. Tok kuchi katta va gaz oqimi kuchli bolsa, temperatura 5000° K gacha yetishi mumkin. Elektrodlar g ...

                                               

Elektron

Elektron - manfiy zaryadlangan barqaror elementar zarracha. Barcha moddalarning atomlaridagi elektron qobiqlar elektronlardan tashkil topgan. Elektron zaryadi elementar, deb qabul qilinadi va u −1.6021892×10 −19 Klga teng. Elektron elektro. - fiz ...

                                               

Elementar zarracha

Elementar zarracha parchalanishi mumkin bolmagan yoki parchalana olishi isbot etilmagan zarrachadir. Standart modelda kvark, lepton va kalibr bozonlar elementar zarracha, deb koriladi. Otmishda adronlar masalan, proton va neytron va hatto atomlar ...

                                               

Erish

Erish - moddalarning issiqlik tasirida qattiq holatdan suyuq holatga otish jarayoni. Sof moddalarning E. jarayoni E. trasiga bogliq. E. vaqtida qattiq holatdagi atomlarning joylashish tartibida fazoviy kristall panjara buziladi. Kristallda atomla ...

                                               

Fazo-vaqt

Fizikada fazo-vaqt - uch olchamli fazoni bir olchamli vaqt bilan toldiruvchi fizik model. Bunday nazariy-fizik konstruksiya fazo-vaqt kontinuumi deyiladi. 20-asrga qadar koinotning uch olchamli geometriyasi koordinatalar, masofalar va yonalishlar ...

                                               

Fermion

Fermion yarim spinli elementar zarrachadir. Italyan fizigi Enrico Fermi sharafiga shunday nomlangan. Fermionlar Fermi-Dirac statistikasiga boysunadi. Fermionlarga proton va elektron misol bolishi mumkin. Standart Modelda fermionlarning ikki tipi: ...

                                               

Harorat

Harorat - moddaning holatini issiq-sovuqligini tavsiflaydigan fizik kattalik. Harorat - bu jismni tashkil qiluvchi elementar zarralar atom va molekulalarning xarakati kinetik energiyasining orta statistik intensivligini ifodalovchi fizik kattalik ...

                                               

Hujum burchagi

Hujum burchagi yoki ataka burchagi - 1) - Uchish apparati qanoti shaklining vatari bilan qanotning ilgarilama harakat tezligi yonalishi orasidagi burchak. Aerodinamik quvurda qanot ilgarilama harakatlanmaydi, balki havo qanotga tomon harakatlanad ...

                                               

Issiqlik otkazuvchanlik

Issiqlik otkazuvchanlik - biror muhitda uning turli qismlaridagi temperaturaning muvozanat qiymatidan chetlashishi natijasida issiqlik oqimining vujudga kelishi hodisasi. I. o. issiqlik oqimi zichligi bilan uni vujudga keltirgan moddadagi tempera ...

                                               

Karat

Karat, qirot - dukkakli daraxt donining massasi) - birliklar tizimiga kirmagan massa birligi. Zargarlik ishlarida qammatbaho toshlar va durlarning massalarini aniqlashda qollaniladigan olchov birligi. Karat, qirot ital. carato - dukkakli daraxt d ...

                                               

Katta adron kollayderi

Katta Adron Kollayderi yoki Katta Adron Toqnashtiruvchisi - zaryadlangan zarralarni tezlatuvchi majmua. Fransiya va Shveysariya chegarasida, yer sathidan 175 m pastda joylashgan. Aylana shaklida qurilgan tunneli uzunligi 27 km. Dunyodagi eng katt ...

                                               

Kilogramm

Kilogramm SI massa olchov birligidir. U xalqaro kilogramm etaloniga teng, deb ta’riflanadi. 1 kg 1000 grammga teng. Xalq orasida kilo deb ataladi. Dastlab, normal atmosfera bosimida 1 litr toza suvning 4 °С dagi massasini 1 kilogramm deb atashgan ...

                                               

Lazer

Lazer kogerent nurlanish chiqaruvchi elektr-optik qurilmadir. Atama inglizcha "laser" qisqartmasidan kelib chiqib, L ight A mplification by S timulated E mission of R adiation, deb yoyiladi. Tipik lazer divergensiyasi past va tolqin uzunligi qati ...

                                               

Massa

Massa - asosiy fizik olcham birliklaridan biri bolib, materiyaning inersion va gravitatsion xossalarini aniqlovchi skalyar kattalik. SIda massa kgda olchanadi. Massa lotincha: massa - katta tosh; bolak fizikada - jismning inertlik va gravitatsion ...

                                               

Materiya

Materiya massaga ega va fazoda joy oluvchi obyektdir. Materiya tushunchasining aniq tarifi yoq. Bazi tariflarga kora, materiya elementar fermionlardan iborat har qanday narsadir. Yoruglik va bazi bozonlar materiya, deb qaralmaydi. Materiya lot. m ...

                                               

Metr

Metr - SI dagi uzunlik olchov birligi. 1 metr - yoruglik nurining vakuumda, 1/299 792 458 soniya ichida bosib otgan masofasiga teng. Metr - 1) metrik olchov tizimi va Xalqaro birliklar tizimi SI dagi uzunlik birligi. Qisqacha m bilan belgilanadi. ...

                                               

Mil

Mil - dyuymning 1/1000 qismiga teng bolgan ingliz olchov tizimida masofa olchovi birligi. Elektronikada va ingichka simlarning diametri yoki ingichka barglarning qalinligini olchashda foydalaniladi. 1 mil = 1/1000 dyuym = 0.0254 mm = 25.4 mikron

                                               

Milya

Milya - masofani olchash uchun yol olchov birligi. Milya lot. milia passum - mingta qosh qadam - Xalqaro birliklar tizimi SI ga kirmagan uzunlik olchovi birligi. M. qadim zamonda qollanilgan; hozir esa metrik konvensiyaga azo bolmagan davlatlarda ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →